“Ode aan …”
m.m.v.
Toon Renssen viola da gamba
Bart Klijnsmit orgel
· Zondag 13 mei 2012, 15:30
Dorpskerk | Kerkpad 1 | Castricum
· Zondag 20 mei 2012, 15:30
Oranjekerk | Tweede v/d Helststraat 1-3 | Amsterdam
Toegang incl. pauzedrankje:
€ 12,50 | 65+/CJP € 8 | kinderen (12-) gratis
Hammerschmidt Machet die Tore weit
Tomkins Music divine
Byrd Ambitious love
Röntgen Rei van Edelingen
Havericq O doulx amour
Josquin Ecce tu pulchra es
Bruckner Virga Jesse floruit
Lassus Salve Regina
Tye I will exalt Thee
Mendelssohn Nunc dimittis
Bach Lobet den Herrn, alle Heiden
De bekendste muzikale ode komt van Beethoven, wiens laatste symfonie om Schillers lofdicht Ode an die Freude draait. De ode, afgeleid van het Griekse woord voor ‘gezwollen’, is een poëtische tekst waarin een belangwekkend onderwerp wordt verheerlijkt. Vele krachten beheersen ons bestaan en boven alles wel de liefde, het intense gevoel dat we voor een ander of iets anders kunnen voelen. In “Ode aan…” komt een rijke verzameling wereldlijke en geestelijke odes tot klinken. De zangteksten op zich zijn niet altijd lofdichten, maar tekst en muziek geven steeds op verheven wijze blijk van diepe genegenheid voor bijvoorbeeld God, een mooie vrouw of de liefde zelf.
Het concert opent met Machet die Tore weit van Andreas Hammerschmidt (1611/12-1675), een onversneden koorfanfare over psalm 24, waarin de hemelpoorten worden opgeroepen zich te openen voor de komst van God, een Oudtestamentische voorbode van de intocht van Jezus in Jerusalem, gevierd op Palmzondag. Hoe hemelse muziek klinkt weten we niet, maar volgens Music divine van de immer ironische Thomas Tomkins (1572-1656) bevat zij zoete harmonieën die pure liefde verklanken, door de mens helaas vaak met lust verward.
De naar liefde hunkerende mens worstelt in Ambitious love van William Byrd (1543-1623) met zijn verlangens, de liefde laat echter niet met zich sollen, hoewel heroïsche pogingen haar te bemachtigen in zich eervol kunnen zijn. Voor Vondel was het in Rei van Edelingen helder: oprechte trouw bestaat alleen tussen man en vrouw. Het liefdesvuur is onblusbaar, zelfs de dood kan daar niet tegenop en de toonzetting van Julius Röntgen (1855-1932) doet ons niet minder geloven.
Maar, hoe houdt diezelfde mens het vol tussen zoveel hooggestemde idealen? Damiens Haverick (fl1538-1556) doet een erotische getint boekje open in het verzengende chanson O doulx amour. Voor wie in deze pikante materie hemel en aarde toch graag bijeenhoudt, is er altijd nog het bijbelse Hooglied voor koning Salomo. In Ecce tu pulchra es van Josquin Desprez (c1452-1521) is het de minnaar die zijn vriendin roemt om haar schoonheid; zij bezwijkt en kwijnt weg van liefde. Het oude liedje dus, maar Josquins strenge toonzetting doet vermoeden dat lust en liefde toch samen kunnen.
Na de pauze letterlijk hooggestemde klanken in Virga Jesse van Anton Bruckner (1824-1896), dat nauwelijks het prijzen kan laten als het om de komst van hemel op aarde gaat middels Jezus, de Zoon van God. Orlande de Lassus (1530/32-1584) roemt in zijn weldadige Salve Regina de moeder, Maria.
Het zit diep in de mens, de behoefte te eren wat wezenlijk voor hem is; de 150 psalmen uit het Oude Testament zijn er het uitvoerige bewijs van. Christopher Tye (c1505-c1572) windt er in I will exalt thee samen met psalm 30 bepaald geen doekjes om: wie verlossing wil, zal zich goed moeten laten horen! Simeon was degene die de kleine Jezus in de tempel in Jerusalem liet zien en daarmee kreeg wat hem was beloofd: de Verlosser nog tijdens zijn leven te zullen aanschouwen. Het oorstrelende Nunc dimittis van Felix Mendelssohn (1809-1847) geeft klank aan Simeons onuitsprekelijke gevoel van trots.
Tot slot het jubelende motet Lobet den Herrn, alle Heiden van Johann Sebastian Bach (1685-1750), de cantor uit Leipzig die wel wist hoe je koorzangers ter meerdere eer en glorie aan het zingen moest houden!
“Veni veni Emmanuel”
· Zaterdag 17 november 2012, 20:00
Oud-Katholieke Kerk | Kinderhuissingel 76 | Haarlem
· Zondag 25 november 2012, 15:30
Oud-Katholieke Kerk | Ruysdaelstraat 39 | Amsterdam
Hassler Dixit Maria
Josquin Praeter rerum seriem
Lassus Timor et tremor
Lhéritier Nigra sum sed formosa
Mouton Ave Maria virgo serena
Schütz Spes mea Christe Deus
Sweelinck Magnificat
Van Dijk Veni veni Emmanuel
